Các chỉ tiêu quan trọng của nước cấp cần kiểm soát theo quy định hiện hành

1. Nước cấp và vai trò trong sản xuất – sinh hoạt

Nước cấp là nguồn nước đã được xử lý và kiểm soát chất lượng nhằm phục vụ cho các mục đích sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, y tế, thực phẩm và dịch vụ. Chất lượng nước cấp ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, độ bền thiết bị, hiệu quả sản xuất và việc tuân thủ các quy định pháp luật về môi trường.

Theo quy định tại QCVN 01-1:2024/BYT (nước sinh hoạt) và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan, nước cấp phải đáp ứng nhiều chỉ tiêu hóa lý, vi sinh và kim loại nặng. Việc hiểu rõ và kiểm soát các chỉ tiêu này là yêu cầu bắt buộc đối với các đơn vị vận hành hệ thống cấp nước, khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất.

2. Chỉ tiêu pH – yếu tố nền tảng của chất lượng nước cấp

pH là chỉ tiêu phản ánh tính axit hoặc kiềm của nước. Nước cấp có pH không đạt chuẩn có thể gây ăn mòn đường ống, thiết bị, ảnh hưởng đến sức khỏe và làm giảm hiệu quả của các quá trình xử lý tiếp theo.

• Khoảng pH cho phép của nước cấp sinh hoạt: 6,0 – 8,5
• pH quá thấp: gây ăn mòn kim loại
• pH quá cao: tạo cặn, giảm hiệu quả khử trùng

3. Độ cứng – chỉ tiêu ảnh hưởng trực tiếp đến thiết bị

Độ cứng của nước chủ yếu do ion canxi (Ca²⁺) và magie (Mg²⁺) gây ra. Nước có độ cứng cao sẽ tạo cặn bám trong nồi hơi, đường ống, thiết bị trao đổi nhiệt, làm tăng chi phí bảo trì và tiêu hao năng lượng.

• Độ cứng tổng thường được tính theo CaCO₃
• Giá trị khuyến nghị: ≤ 300 mg/L (tùy mục đích sử dụng)

Đối với nước cấp cho sản xuất công nghiệp, độ cứng thường cần xử lý mềm bằng hệ thống trao đổi ion hoặc RO.

4. Tổng chất rắn hòa tan (TDS) – chỉ tiêu quan trọng của nước cấp

TDS phản ánh tổng lượng muối khoáng và chất hòa tan trong nước. Chỉ tiêu này ảnh hưởng đến:

• Mùi vị nước sinh hoạt
• Khả năng ăn mòn hoặc tạo cặn
• Chất lượng sản phẩm trong ngành thực phẩm, dược phẩm

Giới hạn TDS trong nước cấp sinh hoạt thường ≤ 1000 mg/L. Trong nhiều ngành công nghiệp, yêu cầu TDS thấp hơn rất nhiều.

5. Độ đục và màu sắc của nước

Độ đục thể hiện sự hiện diện của các hạt lơ lửng như bùn, sét, vi sinh vật. Độ đục cao không chỉ ảnh hưởng đến cảm quan mà còn làm giảm hiệu quả khử trùng bằng clo hoặc UV.

• Độ đục cho phép: ≤ 2 NTU
• Màu sắc: không được có màu bất thường

Đây là chỉ tiêu quan trọng trong đánh giá hiệu quả của công đoạn keo tụ – lắng – lọc.

6. Các chỉ tiêu kim loại nặng

Kim loại nặng trong nước cấp có thể gây độc tính cấp và mãn tính cho con người. Một số chỉ tiêu cần đặc biệt kiểm soát gồm:

• Sắt (Fe)
• Mangan (Mn)
• Asen (As)
• Chì (Pb)
• Thủy ngân (Hg)

Hàm lượng các kim loại này phải nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Việc vượt ngưỡng có thể dẫn đến vi phạm pháp luật môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

7. Chỉ tiêu vi sinh – yếu tố quyết định an toàn sức khỏe

Chỉ tiêu vi sinh là nhóm chỉ tiêu bắt buộc đối với nước cấp sinh hoạt. Một số chỉ tiêu phổ biến gồm:

• Coliform tổng
• E. coli
• Vi khuẩn gây bệnh

Nước cấp không được phát hiện E. coli và Coliform trong 100 mL mẫu. Hệ thống khử trùng (clo, ozone, UV) phải được vận hành ổn định để đảm bảo yêu cầu này.

8. Kiểm soát chỉ tiêu nước cấp trong hệ thống xử lý

Để đảm bảo nước cấp đạt chuẩn, doanh nghiệp cần:

• Thiết kế hệ thống xử lý phù hợp với nguồn nước đầu vào
• Quan trắc định kỳ các chỉ tiêu theo quy định
• Lưu trữ hồ sơ phục vụ thanh tra môi trường và giấy phép môi trường
• Nâng cấp công nghệ khi yêu cầu sử dụng thay đổi

Kết luận

Các chỉ tiêu quan trọng của nước cấp là cơ sở để đánh giá chất lượng, mức độ an toàn và tính tuân thủ pháp luật môi trường. Việc kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu như pH, độ cứng, TDS, kim loại nặng và vi sinh không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống và uy tín của doanh nghiệp.

Nếu bạn cần tư vấn thiết kế hệ thống xử lý nước cấp, kiểm soát chất lượng nước hoặc hồ sơ giấy phép môi trường, liên hệ ngay Môi Trường Hải Phương để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ chi tiết.